روسیه - سرزمین تضادها، از اعماق تاریخ تا پیچیدگیهای امروز
درک کشوری به وسعت یک قاره؛ روسیه، پهناورترین کشور جهان، نه فقط یک ملت، بلکه یک قاره و تمدنی عظیم و پیچیده است. این سرزمین که از بالتیک تا اقیانوس آرام امتداد دارد، همواره نقشی کلیدی در معادلات جهانی ایفا کرده است. برای درک روسیه مدرن، باید به اعماق تاریخ آن سفر کرد، ریشههای فرهنگی آن را کاوید و ساختارهای قدرت و تفکر حاکم بر آن را تحلیل نمود. این نوشتار تلاشی است برای ترسیم پرترهای جامع از این...
بررسی جامع سیستمهای تهاجمی و تدافعی در جنگهای تاریخی
جنگ در طول تاریخ، همواره صحنهی تقابل میان دو نیروی تهاجم و دفاع بوده است. این تقابل، نه صرفاً در میدان نبرد، بلکه در ذهن فرماندهان، در طرحریزی استراتژیها و در توسعه فناوریها تجلی یافته است. سیستمهای تهاجمی برای شکستن مقاومت دشمن و نفوذ به قلمرو او طراحی میشدند، در حالی که سیستمهای دفاعی میکوشیدند با خنثیسازی این تلاشها، بقا و امنیت را تضمین کنند. درک این پویایی، کلید فهم بسیاری از تحو...
جنگهای صلیبی - تحلیل جامع دو سده درگیری میان جهان مسیحیت و اسلام
جنگهای صلیبی مجموعهای از لشکرکشیهای نظامی با ماهیت دینی بودند که به مدت تقریبی دو سده (۱۰۹۵–۱۲۹۱ میلادی) صحنه جغرافیای شرق مدیترانه و غرب آسیا را تحت تأثیر خود قرار دادند. این جنگها که با شعار آزادی سرزمینهای مقدس به ویژه بیتالمقدس از سلطه مسلمانان آغاز شدند، ریشه در تحولات عمیق مذهبی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی اروپای قرون وسطی و خاورمیانه آن دوران داشتند.
زندگینامه محمدرضا پهلوی - شکلگیری شخصیت در سایه قدرت
محمدرضا پهلوی در روز ۴ آبان ۱۲۹۸ خورشیدی در تهران و در خانوادهای که تازه به قدرت رسیده بود، چشم به جهان گشود. پدرش رضاخان، که بعدها با کودتای ۱۲۹۹ و سپس انقراض قاجاریه به سلطنت رسید، فردی نظامی و مصمم بود که آیندهای متفاوت برای فرزند ارشدش ترسیم کرده بود. کودکی محمدرضا در فضایی توأم با انضباط نظامی و تلاش برای ایجاد یک سلطنت مدرن سپری شد، فضایی که همزمان هم مملو از امکانات بود و هم خالی از گر...
زندگینامه رضاشاه پهلوی - معمار ایران مدرن - کامل و جامع
رضاشاه پهلوی، بنیانگذار سلسله پهلوی و پادشاه ایران از ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی (۱۹۲۵ تا ۱۹۴۱ میلادی)، یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال جنجالیترین چهرههای تاریخ معاصر ایران به شمار میرود. دوران سلطنت او، که با کودتایی نظامی در سال ۱۲۹۹ آغاز شد و با اشغال ایران توسط متفقین در جنگ جهانی دوم به پایان رسید، نقطه عطفی در تاریخ ایران است. رضاشاه با اجرای برنامهای گسترده و شتابان برای مدرنسازی، سکولا...
خیانتهای تاریخی - نگاهی عمیق به خیانتهایی که مسیر تاریخ را تغییر دادند
خیانت، واژهای سنگین و تلخ، در طول تاریخ بشر همواره با پیامدهای عمیق و گاه فاجعهباری همراه بوده است. از داستانهای اسطورهای گرفته تا وقایع مستند تاریخی، خیانت به عنوان یک عمل انسانی با انگیزههای پیچیدهای چون قدرت، طمع، ترس، یا حتی عقیده، نقشی تعیینکننده در تغییر سرنوشت ملتها و تمدنها ایفا کرده است. این پست وبلاگ با رویکردی تحلیلی و با تکیه بر منابع معتبر تاریخی، به بررسی برجستهترین و تأ...
تاریخچهٔ هنر اسلامی - سفری در هزارهٔ خلاقیت و ایمان
هنر اسلامی یکی از غنیترین و تأثیرگذارترین سنتهای هنری در تاریخ بشریت است. این هنر که از دل یک جنبش دینی در شبهجزیره عربستان در سدهٔ هفتم میلادی سر برآورد، توانست در مدتی کوتاه، فرهنگی بصری خلق کند که از اسپانیا در غرب تا مرزهای چین در شرق گسترده یافت. هنر اسلامی هرگز صرفاً هنری دینی به معنای محدود آن نبوده است. این هنر، زبانی بصری برای بیان وحدانیت الهی (توحید)، نظم کیهانی و زیباییشناسی مبت...
تاریخچهٔ ادبیات عربی - سفری در ژرفای کلام و اندیشه
ادبیات عربی، یکی از غنیترین و کهنترین میراثهای ادبی جهان، نه تنها بازتابدهندهٔ روح و فرهنگ مردم عرب در طول تاریخ است، بلکه به واسطهٔ پیوند ناگسستنی با قرآن کریم و تمدن اسلامی، تأثیری شگرف بر زبانها و فرهنگهای دیگر ملتها، از اندلس تا ایران و هند، بر جای نهاده است. این گسترهٔ پهناور جغرافیایی و تاریخی، از شبهجزیرهٔ عربستان پیش از اسلام تا جهان معرب امروز، شاهد تحولات شگرفی در قالبها، مضا...
راست و چپ ـ سفری به دل دو قطب تاریخ ساز سیاست
اگر بخواهیم سیاست را به یک اقیانوس تشبیه کنیم، مفاهیم «چپ» و «راست» مانند دو جریان عظیم و متضاد هستند که این اقیانوس را شکل داده و به حرکت درمیآورند. این دو واژه، سادهترین و در عین حال پیچیدهترین کلیدواژههایی هستند که برای دستهبندی افکار سیاسی، احزاب و جنبشها به کار میروند. از مجالس قانونگذاری در تهران و آنکارا گرفته تا خیابانهای پاریس و واشنگتن، این دوگانه همواره حضور داشته است.
انقلاب - زلزلهای در بنیانها - از ذهنها تا ساختارها
واژه “انقلاب” (Revolution) برای هر یک از ما بار معنایی سنگینی دارد. برای برخی، تصویر خیابانهای پر از تظاهرکننده، مشتهای گرهکرده و سرودهای اعتراضی را زنده میکند. برای برخی دیگر، یادآور تغییرات بنیادین علمی یا صنعتی است که مسیر زندگی بشر را برای همیشه دگرگون کرد. اما انقلاب چیست؟ آیا صرفاً یک رویداد خیابانی است؟ یک جنگ داخلی؟ یک کودتا؟ یا چیزی عمیقتر و ریشهدارتر؟
مونیخ - داستان هزارساله "مگا شهر با قلب روستایی" - از صومعهای کوچک تا قلب تپنده اروپا
اگر بخواهیم مونیخ را در چند کلمه توصیف کنیم، شاید بتوان گفت این شهر تضادی زیباست: شهری که در آن، مردم با پای پیاده و دوچرخه در خیابانهای عریض و سنگفرش تردد میکنند، در حالی که غولهای صنعتی مانند زیمنس و ب ام و در حومه آن مشغول به کارند. جایی که مشتهای پرآوازه باشگاه بایرن مونیخ در ورزشگاه آلیانتس آرنا میدرخشند و در همان حوالی، قدمت تاریخ در موزهها و کلیساها نفس میکشد. مونیخ، پایتخت ایالت ...
کودتای نوژه - روایتی از یک نقشهی براندازی نافرجام
در تاریخ ۱۸ تیرماه ۱۳۵۹ (۹ ژوئیه ۱۹۸۰)، طرحی با نام رمز «عملیات نقاب» (به معنای نجات قیام ایران بزرگ) برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی تدارک دیده شد. هدف اصلی کودتاچیان، که عمدتاً از افسران سابق نیروی هوایی ارتش و حامیان شاپور بختیار (آخرین نخستوزیر دوره پهلوی) بودند، تصرف پایگاه هوایی نوژه در همدان و سپس اجرای یک حمله هوایی گسترده به اهدافی مانند محل اقامت امام خمینی در جماران و مراکز حساس تهر...
رکوردهای تاریخ - از بزرگترین فاتحان تاریخ تا جدول بزرگترین امپراتوریهای جهان
تاریخ رکوردهای جهان داستان تلاش بیپایان انسان برای عبور از مرزهای ممکن است؛ روایتی از لحظاتی که تمدنها، پادشاهان، دانشمندان و حتی طبیعت، دست به خلق شگفتیهایی زدهاند که هنوز هم الهامبخش بشرند. از امپراتوریهایی که قرنها دوام آوردند تا فاتحانی که نقشه جهان را دگرگون کردند، از سازههایی که با ابتداییترین ابزارها ساخته شدند تا پدیدههای طبیعی که عظمت زمین را به رخ میکشند، هر رکورد بخشی از ح...
رنسانس - نوزایی هنر و علم در اروپا
رنسانس یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین دورههای تاریخ بشر است؛ دورهای که نهتنها هنر و معماری را دگرگون کرد، بلکه نگاه انسان به جهان، علم، سیاست، دین و حتی خودِ انسان را از نو تعریف نمود. این دوران پلی میان قرونوسطی و دنیای مدرن بود؛ پلی که بر پایهی کنجکاوی، خردگرایی، بازگشت به میراث کلاسیک و جسارت در تجربه بنا شد.
در این نوشتهی مفصل، به ریشهها، ویژگیها، شخصیتها، آثار، پیامدها و میراث رن...
زندگینامه مولوی - مولانا رومی
مولانا جلالالدین محمد بلخی، عارف و شاعر نامدار قرن هفتم هجری، با خلق مثنوی معنوی و دیوان شمس، گنجینهای بیبدیل از حکمت و عرفان اسلامی را به بشریت هدیه کرد. اشعار او که سرشار از سمبلهای عشق الهی، رهایی از نفس و وحدت وجود است، مرزهای جغرافیا و زمان را درنوردیده و پیام او در دلهای مشتاقان در سراسر جهان طنینانداز است. مولوی با زبان شعر و داستانهای تمثیلی، پرپیچوخم سلوک روحانی را ترسیم میکند...
زندگینامه نیکولاس مادورو - از راننده اتوبوس تا چهرهای جنجالی در آمریکای لاتین
نیکولاس مادورو، زادهٔ ۲ آذر ۱۳۴۱ در کاراکاس، از دل یک خانوادهٔ کارگری برخاست و مسیر سیاسیاش را از فعالیتهای صنفی و رانندگی اتوبوس آغاز کرد. او پس از سالها حضور در حلقهٔ نزدیکان هوگو چاوز، در سال ۱۳۹۲ خورشیدی بهعنوان جانشین او به قدرت رسید و بیش از یک دهه نقش محوری در سیاست ونزوئلا ایفا کرد. دوران او با بحرانهای اقتصادی، فشارهای خارجی، اعتراضات داخلی و در نهایت رویدادهای جنجالی سالهای ۱۴۰۳...
بیوگرافی سعدی شیرازی - آموزگار زندگی
سعدی شیرازی، با نام کامل ابومحمد مشرفالدین مصلح بن عبدالله بن مشرف، یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین شاعران و نویسندگان تاریخ ایران و جهان است. او را «استاد سخن»، «پادشاه سخن» و «شیخ اجل» مینامند و آثارش همچون «گلستان» و «بوستان» نه تنها در ادبیات فارسی، بلکه در فرهنگ و اندیشه ایرانی و جهانی جایگاهی بیبدیل یافتهاند. سعدی با نبوغ زبانی، عمق اندیشه، و توانایی شگرف در بیان مضامین اخلاقی، عرفان...
زندگینامه دموکریت - فیلسوف اتمگرای خندان
تاریخ و محل تولد: دموکریت (democritus) حدود سال ۴۶۰ پیش از میلاد در شهر آبدِرا (Abdera) در منطقه تراکیه غربی یونان به دنیا آمد. او خود اشاره کرده که در دوران جوانی، آناکساگوراس (فیلسوف پیشاسقراطی) در کهنسالی بود.
خانواده: پدرش اشرافزاده و ثروتمند بود و گفته میشود با دربار پادشاه ایران ارتباط داشت. پس از مرگ پدر، دموکریت سهم ارث خود را به برادرانش بخشید و مابقی را برای سفرهای علمی خرج کرد.
آریوبرزن - زندگینامه، نبردها، منابع تاریخی و تأثیر فرهنگی در ایران معاصر
آریوبرزن، نامی که از دل گذرگاههای صعبالعبور زاگرس و از میان گرد و غبار نبردی نابرابر سر برآورد و تا ابد در تارک تاریخ ایران درخشید. او که با مشتی دلاور در تنگه دربند پارس ایستاد، نه برای پیروزی که برای شرافتی بزرگتر جنگید: اثبات این که برای مردان این سرزمین، مرگ در سایه پرچم میهن، به از زندگی در سایه بیگانه است. مقاومت او، شعلهی کوچک اما زوالناپذیری بود که در آخرین لحظاتامپراتوری باشکوه ه...
گزارش جامع درباره نبرد قادسیه - زمینه تاریخی، دلایل، فرماندهان، روند، نتایج و پیامدها
نبرد قادسیه یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین رویدادهای تاریخ ایران و جهان اسلام است که در نیمه قرن هفتم میلادی (۱۵ هجری قمری/۶۳۶ میلادی) میان سپاه ساسانیان و اعراب مسلمان رخ داد. برای درک عمیق این نبرد، باید به بستر تاریخی و شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران و منطقه در آستانه این واقعه توجه کرد.
زندگینامه احمد کسروی - روشنفکری در میانه سنت و تجدد
احمد کسروی (۱۲۶۹–۱۳۲۴ خورشیدی) یکی از مهمترین روشنفکران تاریخ معاصر ایران است که زندگی و مرگش بازتابی از کشاکش میان سنت و تجدد در جامعه ایرانی بود. او در مقام تاریخنگار، زبانشناس، حقوقدان و منتقد اجتماعی، سهمی بزرگ در شکلگیری جریانهای فکری ایران ایفا کرد. کسروی با آثار خود کوشید تا جامعه ایران را از بند خرافات و عقبماندگی برهاند و به سوی عقلانیت و نوگرایی سوق دهد. اما دیدگاههای تند و بی...
زندگینامه ابوالقاسم حالت - شاعر و مترجم طنزپرداز
ابوالقاسم حالت، با نام اصلی ابوالقاسم عبدالله فرد، یکی از برجستهترین چهرههای ادبیات معاصر ایران است که با طنز ظریف، شعرهای عمیق و ترجمههای دقیق، جایگاهی ویژه در تاریخ فرهنگی این سرزمین به دست آورد. او نه تنها به عنوان شاعری که با کلمات بازی میکرد و جامعه را به نقد میکشید شناخته میشود، بلکه به عنوان مترجمی که آثار بزرگ جهانی را به زبان فارسی آورد و طنزپردازی که با قلمش لبخند بر لبها مینش...
زندگینامه رودکی - استاد بیهمتای قافیه
در روستای کوچک و سرسبز پانذ یا پنجرودک، در نزدیکی سمرقند، در اوایل قرن سوم هجری، کودکی به نام عبدالله جعفر بن محمد رودکی دیده به جهان گشود. این روستا، در قلب ماوراءالنهر، با باغهای پربار و جویبارهای زلال، بستری بود که روح حساس و شاعرانهی رودکی در آن پرورش یافت. گفتهاند که او از همان کودکی، با صدایی دلنشین و ذهنی خلاق، توجه اطرافیان را به خود جلب میکرد. برخی روایات حکایت از آن دارند که رودک...
زندگینامه نظامی گنجوی - حکیم عشق
در این مقاله، به بررسی داستان زندگی نظامی گنجوی میپردازیم، یکی از برجستهترین شاعران پارسی که آثارش همچنان الهامبخش نسلها است. نظامی گنجوی، با نام کامل ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید، در قرن دوازدهم میلادی زندگی میکرد و به عنوان پدر شعر روایی پارسی شناخته میشود. اگر به دنبال جزئیات کامل داستان زندگی نظامی گنجوی هستید، این مقاله شما را با زندگی، آثار و میراث او آشنا میکند. این شاعر ب...
زندگینامه نلسون ماندلا - نماد آپارتاید
زندگینامه نلسون ماندلا، یکی از برجستهترین چهرههای تاریخ معاصر، داستان مردی است که از یک روستای کوچک در آفریقای جنوبی به نماد جهانی مبارزه با نژادپرستی و آپارتاید تبدیل شد. نلسون ماندلا، که با نامهای رولیهلاهلا ماندلا و مادیبا نیز شناخته میشود، در ۱۸ ژوئیه ۱۹۱۸ میلادی متولد شد و در ۵ دسامبر ۲۰۱۳ درگذشت. زندگینامه نلسون ماندلا پر از لحظات مبارزه، زندان، پیروزی و آشتی است. او اولین رئیسجمهور ...
زندگینامه رافائل تروخیو - شیطان سانتو دومینگو
رافائل لئونیداس تروخیو مولینا (Rafael Leónidas Trujillo Molina)، ملقب به «ال خفه» (El Jefe، به معنای رئیس) یا «ال بنفاکتور» (El Benefactor، به معنای نعمترسان)، یکی از طولانیترین دیکتاتورهای تاریخ آمریکای لاتین بود. او از اوت ۱۹۳۰ تا زمان ترورش در ۳۰ مه ۱۹۶۱، جمهوری دومینیکن را با دست آهنین اداره کرد. دوران حکومت او، که به «عصر تروخیو» یا «ال تروخیلاتو» معروف است، با سرکوب شدید مخالفان، پرستش ...
زندگینامه ایلان ماسک - مردی که آینده را میسازد
یکی از جنجالیترین و تأثیرگذارترین کارآفرینان و مبتکران عصر حاضر
زندگینامه ابوعلی سینا - دانشمند نابغه ایرانی
تولد و خانواده: ابوعلی حسین بن عبدالله بن سینا (معروف به ابن سینا یا پورسینا) در سوم صفر ۳۷۰ قمری (مصادف با ۱ شهریور ۳۵۹ شمسی) در روستای افشنه نزدیک بخارا (ازبکستان کنونی) به دنیا آمد. پدرش عبدالله اهل بلخ و مادرش ستاره اهل افشنه بود. خانوادهاش شیعه و اهل علم بودند و پدرش کارمند دارایی سامانیان بود .
هوش خارقالعاده: از کودکی حافظهای شگفتانگیز داشت. تا ۱۰ سالگی کل قرآن را حفظ کرد و بر ا...
زندگینامه چارلز دیکنز - صدای عدالتخواه عصر ویکتوریا
چارلز جان هافم دیکنز در ۷ فوریه ۱۸۱۲ در شهر بندری پورتسموث، انگلستان به دنیا آمد. او دومین فرزند از هشت فرزند جان دیکنز (کارمند اداره کارپردازی نیروی دریایی) و الیزابت دیکنز بود. خانواده او به دلیل شغل پدر مدام در حال نقل مکان بودند و در نهایت در لندن ساکن شدند. اگرچه ابتدا زندگی نسبتاً مرفهی داشتند، ولی ولخرجیها و بدهیهای پدر منجر به فقر شدید خانواده شد. در ۱۲ سالگی، پدرش به دلیل بدهی به زند...
زندگینامه مارک تواین - صدای طنز و حقیقت آمریکا
ساموئل لنگهورن کلمنز، مشهور به مارک تواین، در ۳۰ نوامبر ۱۸۳۵ در فلوریدای میزوری به دنیا آمد. او ششمین فرزند از هفت فرزند خانواده بود. پدرش، قاضی و تاجری ناموفق، در ۱۸۴۷ بر اثر ذاتالریه درگذشت و خانواده را در فقر رها کرد. کودکی تواین در شهر هانیبال، کنار رود میسیسیپی سپری شد—منطقهای که بعدها الهامبخش شهرهای خیالی مانند سنت پترزبورگ در کتابهای ماجراهای تام سایر و هاکلبری فین شد. تجربه زندگی در...
زندگینامه زیگموند فروید - بنیانگذار روانکاوی
زیگیسموند شلومو فروید در ۶ مه ۱۸۵۶ در شهر فرایبرگ، موراویا (امپراتوری اتریش، اکنون پریبور، جمهوری چک) به دنیا آمد. پدرش یاکوب فروید، تاجر پشم و یهودیِ سنتی اما غیرمتعصب بود، و مادرش آمالیا ناتانسون، ۲۰ سال جوانتر از پدر و سومین همسر او محسوب میشد. خانواده او از نظر اقتصادی در تنگنا بودند و در اتاقی اجارهای در خانه یک قفلساز زندگی میکردند.
در ۱۸۵۹ خانواده به وین نقل مکان کرد. فروید در دبیرست...
زندگینامه ژان پل سارتر - فیلسوف آزادی و اگزیستانسیالیسم
تولد و خانواده:
ژان پل شارل ایمار سارتر در ۲۱ ژوئن ۱۹۰۵ در پاریس به دنیا آمد. پدرش افسر نیروی دریایی بود که وقتی سارتر تنها ۱۵ ماه داشت، بر اثر بیماری درگذشت. مادرش، آنه ماری شوایتزر (دخترعموی آلبرت شوایتزر، برنده صلح نوبل)، پس از مرگ همسر به خانه پدرش، شارل شوایتزر، بازگشت. سارتر تحت نظارت پدربزرگش که معلم زبان آلمانی بود، رشد کرد و از کودکی با ادبیات کلاسیک آشنا شد .
زندگینامه آگاتا کریستی - ملکه جنایتنویسی جهان
تولد و خانواده: آگاتا مری کلاریسا میلر در ۱۵ سپتامبر ۱۸۹۰ در تورکی، دوونِ انگلستان به دنیا آمد. پدرش فردریک میلر (آمریکایی) و مادرش کلارا بومر (اشرافی انگلیسی) بودند. او کوچکترین فرزند خانواده و دارای یک خواهر و برادر بزرگتر بود .
تحصیلات: مادرش مخالف آموزش رسمی تا هشت سالگی بود، بنابراین آگاتا عمدتاً در خانه تحصیل کرد و خواندن را در چهار سالگی آموخت. در نوجوانی برای آموختن موسیقی و آواز...
زندگینامه جی. کی. رولینگ - از فرش تا عرش
نام اصلی: جوآن رولینگ
تاریخ تولد: ۳۱ ژوئیه ۱۹۶۵ (۵۹ ساله در ۲۰۲۵)
محل تولد: یاته، گلاسترشر، انگلستان
ملیت: بریتانیایی
مشهورترین اثر: مجموعه هری پاتر (با فروش بیش از ۵۰۰ میلیون نسخه) .
زندگینامه ابوریحان بیرونی - دانشمند بیهمتای ایرانی
تولد و نام: ابوریحان محمد بن احمد بیرونی در ۳ ذیحجه ۳۶۲ قمری (۴ سپتامبر ۹۷۳ میلادی) در حومه شهر کاث، مرکز خوارزم (منطقهای بین ازبکستان و ترکمنستان امروزی) به دنیا آمد. لقب “بیرونی” به معنای “خارجی” اشاره به زادگاهش در بیرونِ شهر دارد.
خانواده: پدرش ابوجعفر احمد بن علی، اخترشناس دربار خوارزمشاه بود، اما بیرونی در اشعارش اشاره کرده که از اصل و نسب خود اطلاعی ندارد، که نشاندهنده غیراشرافی ب...
زندگینامه خسرو انوشیروان - پادشاه عدالتپیشه ساسانی
زادگاه و خانواده: خسرو انوشیروان در سال ۵۰۱ میلادی در تیسفون (پایتخت ساسانیان) متولد شد. او سومین پسر قباد یکم، پادشاه ساسانی، بود. مادرش دختر یک دهقان از دودمانهای قدیمی ایران بود که قباد در دوران تبعید با او ازدواج کرد.
معنای نام: “انوشیروان” به معنای “دارای روان جاویدان” و لقب “دادگر” یا “عادل” بعدها به دلیل اقدامات عدالتمحورش به او داده شد. یونانیان او را “خوسروئس” و اعراب “کسری” می...
زندگینامه ناپلئون بناپارت - از جزیره کرس تا امپراتوری فرانسه
ناپلئون بناپارت (۱۸۲۱–۱۷۶۹)، یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای تاریخ اروپا، فرماندهی نظامی نابغه و امپراتوری جاهطلب بود که مسیر تاریخ فرانسه و جهان را تغییر داد. در ادامه، مراحل کلیدی زندگی او بررسی میشود:
زندگینامه علیاکبر داور - معمار دادگستری مدرن
تولد و تحصیلات:
علیاکبر داور در سال ۱۲۶۴ خورشیدی (۱۸۸۵ میلادی) در تهران متولد شد. پدرش، کلبعلیخان، از کارمندان دونپایهی دربار قاجار بود. داور تحصیلات ابتدایی را نزد معلمان خصوصی گذراند و در ۱۵ سالگی به دارالفنون وارد شد. ابتدا رشته پزشکی را انتخاب کرد، اما بهزودی به علوم انسانی و حقوق علاقهمند شد و پس از هشت سال فارغالتحصیل گردید. او در این دوره به زبان فرانسه مسلط شد و بعدها با حمایت ما...
زندگینامه محمدعلی فروغی
محمدعلی فروغی (۱۲۵۶–۱۳۲۱ ش)، ملقب به ذکاءالملک، از چهرههای برجسته سیاسی و فرهنگی ایران در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی بود. نقش او در انتقال سلطنت به پهلوی، مدیریت بحرانهای تاریخی، و خدمات فرهنگی ماندگارش، از وی شخصیتی پیچیده و تأثیرگذار ساخت.
زندگینامه فرانسوا-ماری آروئه (ولتر) - نماد روشنگری فرانسه
ولتر (۱۶۹۴–۱۷۷۸)، با نام اصلی فرانسوا-ماری آروئه، فیلسوف، نویسنده، و طنزپرداز فرانسوی بود که به عنوان یکی از پیشگامان عصر روشنگری، به خاطر دفاع از آزادی بیان، جدایی دین از سیاست، و مبارزه با تعصب مذهبی شهرت جهانی یافت. او بیش از ۲۰٬۰۰۰ نامه و ۲٬۰۰۰ کتاب در قالبهای نمایشنامه، شعر، رمان، و مقاله نوشت .
زندگینامه شاپور یکم ساسانی - معمار امپراتوری ایران در عصر طلایی
شاپور یکم در سال ۲۱۵ میلادی به عنوان پسر ارشد اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی، متولد شد. روایتهای افسانهای درباره تولد او حاکی از آن است که اردشیر دستور قتل همسر باردارش را صادر کرد، اما وزیر دانای او، تنسر، مادر شاپور را نجات داد و او را در مکانی مخفی پرورش داد. شاپور تا ۱۵ سالگی از هویت پدری خود بیخبر بود تا اینکه در یک مسابقه چوگان در دربار اردشیر، با شکست دادن تمام رقبا، توجه شاه ر...
زندگینامه والرین - امپراتور شکستخورده روم
پابلیوس لیسینیوس والریانوس (Publius Licinius Valerianus) حدود سال ۲۰۰ میلادی در خانوادهای اشرافی متولد شد. او در دوران جوانی مراحل ترقی سیاسی در امپراتوری روم را طی کرد و به مقامات بالایی مانند کنسولی (۲۳۸ میلادی) و سِناوری رسید. در سال ۲۵۳، در بحبوحه بحرانهای داخلی روم و تهدیدات خارجی، سپاه روم او را به عنوان امپراتور جدید برگزید. والرین در این زمان حدود ۶۰ سال داشت و تجربه نظامی و سیاسی قابل...
زندگینامه استیون کینگ
استیون ادوین کینگ (Stephen Edwin King)، متولد ۲۱ سپتامبر ۱۹۴۷ در پورتلندِ مینِ آمریکا، مشهور به “سلطان ژانر وحشت”، یکی از پرکارترین و تأثیرگذارترین نویسندگان معاصر است. بیش از ۳۵۰ میلیون نسخه از کتابهایش در جهان فروخته شده، و آثارش به ۳۳ زبان ترجمه شدهاند. او با خلق بیش از ۶۰ رمان و ۲۰۰ داستان کوتاه، مرزهای ژانرهای وحشت، فانتزی، و تعلیق را گسترش داده است .
زندگینامه رابرت اوپنهایمر - پدر بمب اتمی و چهرهٔ پارادوکسیکال علم مدرن
جولیوس رابرت اوپنهایمر در ۲۲ آوریل ۱۹۰۴ در نیویورک در خانوادهای یهودیِ غیرمذهبی و ثروتمند متولد شد. پدرش، جولیوس سلیگمن اوپنهایمر، تاجر نساجی آلمانیتبار بود که در جوانی به آمریکا مهاجرت کرد، و مادرش، الا فریدمن، هنرمندی تحصیلکرده بود. او برادر کوچکتری به نام فرانک داشت که او نیز فیزیکدان شد. خانواده در محلهٔ ثروتمندنشین منهتن زندگی میکردند و مجموعهای از آثار هنرمندان بزرگی چون پیکاسو و ون گوگ د...
زندگینامه حضرت عیسی - از تولد معجزهآسا تا عروج به آسمان
تولد از مادر باکره: حضرت عیسی در شهر بیتلحم فلسطین، از مادری پاکدامن به نام مریم (س) و بدون پدر متولد شد. این واقعه با بشارت فرشته الهی (جبرئیل) به مریم صورت گرفت که فرمود: «خداوند آفرینش پسری بدون پدر را آسان میداند» . تولد او مشابه آفرینش حضرت آدم بود و نشانهای الهی محسوب میشد .
زندگینامه ویلیام شکسپیر - نماد جاودان ادبیات جهان
ویلیام شکسپیر در ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ (مصادف با قرن ۱۰ هجری شمسی) در شهر استراتفورد-آپون-ایون انگلستان زاده شد. او سومین فرزند از هشت فرزند جان شکسپیر (سازنده دستکش و عضو شورای شهر) و ماری آردن (از خانوادۀ زمیندار مرفه) بود. اگرچه مدارک دقیقی از تحصیلات او وجود ندارد، اما احتمال میرود در مدرسۀ گرامر محلی با ادبیات کلاسیک لاتین و یونانی آشنا شده باشد. در ۱۸ سالگی با آن هاتاوی (۲۶ ساله) ازدواج کرد و صا...
زندگینامه آنتون چخوف - استاد داستان کوتاه و نمایشنامهنویس برجسته روسی
آنتون پاولوویچ چخوف در ۲۹ ژانویه ۱۸۶۰ در شهر بندری تاگانروگ، واقع در جنوب روسیه و ساحل دریای آزوف، به دنیا آمد. او سومین فرزند از شش فرزند خانواده بود. پدرش، پاول یگوروویچ، خواربارفروشی سختگیر و مذهبی بود که پیشینه بردگی داشت (پدربزرگ چخوف با پسانداز خود، آزادی خانواده را خریداری کرده بود). مادرش، یوگنیا ماروزاوا، داستانسرایی توانا بود که فرزندانش را با روایتهای سفرهایش سرگرم میکرد. چخوف در...
زندگینامه آلبر کامو - از فقر الجزایر تا نوبل ادبیات
آلبر کامو در ۷ نوامبر ۱۹۱۳ در موندوی (الجزایر تحت استعمار فرانسه) به دنیا آمد. پدرش “لوسین کامو”، کارگر فقیری بود که در جنگ جهانی اول کشته شد. مادرش “کاترین”، زنی بیسواد و نیمهکر بود که پس از مرگ شوهر، همراه دو پسرش به محله فقیرنشین “بلکور” در الجزیره نقل مکان کرد. آنها در فقر شدید زندگی میکردند و پنج نفر در یک آپارتمان دو اتاقه با مادربزرگ و دایی معلولشان ساکن بودند .
کامو درباره این دوران م...
زندگینامه فرانتس کافکا - صدای شکستۀ مدرنیته
فرانتس کافکا در ۳ ژوئیهٔ ۱۸۸۳ در پراگ (امپراتوری اتریش-مجارستان) در خانوادهای یهودی و آلمانیزبان به دنیا آمد. او بزرگترین فرزند از شش فرزند بود. دو برادر کوچکترش پیش از ششسالگی درگذشتند، و سه خواهرش بعدها در اردوگاههای مرگ نازیها کشته شدند .
سایۀ پدر:
پدرش، هرمان کافکا، بازرگانی مستبد و جاهطلب بود که فضایی ترسناک در خانواده ایجاد میکرد. رفتار او چنان تأثیری بر فرانتس گذاشت که در یادداشتهایش ...
زندگینامه لئو تولستوی - نماد ادبیات واقعگرای روسی
لِو نیکُلایویچ تولستوی (۱۸۲۸–۱۹۱۰)، یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان جهان، با آثاری مانند «جنگ و صلح» و «آنا کارنینا»، عمیقترین مفاهیم انسانی را کاوید. در این زندگینامه، مراحل حیات فکری و هنری او را بررسی میکنیم:
زندگینامه فیودور داستایفسکی - نابغه ادبیات روسیه
تولد و خانواده: فیودور میخایلاویچ داستایفسکی در ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱ در مسکو، در خانوادهای با اصالت لهستانی-لیتوانیایی به دنیا آمد. پدرش پزشک بیمارستان فقرا و مادرش دختر بازرگانی مسکو بود. او دومین فرزند از هشت فرزند خانواده بود .
محیط رشد: در محوطه بیمارستان ماریینسکی بزرگ شد و از کودکی با رنج طبقات فرودست جامعه روسیه آشنا شد. والدینش او را با ادبیات جهان از جمله انجیل، هومر، شیلر و پوشکین آشن...
زندگینامه ونسان ونگوگ - نقاش رنجیدهدلی که جهان را رنگ آمیزی کرد
ونسان ویلم ونگوگ در ۳۰ مارس ۱۸۵۳ در روستای زوندرت هلند به دنیا آمد. تولد او تحت سایهای غمگین قرار داشت: دقیقاً یک سال پس از مرگ برادر بزرگترش که او نیز “ونسان” نامیده میشد. سنگ قبری که نام خودش بر آن حک شده بود، همیشه یادآور این فقدان بود و تأثیر عمیقی بر روحیه حساس او گذاشت . پدرش تئودوروس کشیش پروتستان و مادرش آنا کورنلیا هنرمند آماتور بود که عشق به طبیعت و نقاشی را در ونسان جوان پرورش داد .
زندگینامه کریم خان زند - بنیانگذار سلسله زندیه و وکیل الرعایا
کریم خان زند در سال ۱۰۸۶ خورشیدی (حدود ۱۷۰۵ میلادی) در خانوادهای از طایفه زند، زیرمجموعه ایل لک، در روستاهای پری و کمازان نزدیک ملایر به دنیا آمد. پدرش ایناق خان، رئیس طایفه بود. زندها چادرنشینانی بودند که به زبان لری سخن میگفتند و توسط شاه عباس صفوی به ملایر کوچانده شده بودند .
پیوستن به سپاه نادرشاه:
در جوانی به سپاه نادرشاه افشار پیوست و تجربه نظامی کسب کرد. پس از ترور نادرشاه در ۱۱۶۰ قمر...
زندگینامه جابر بن حیان - پدر علم شیمی
زادگاه و تاریخ: جابر بن حیان حدود سال ۱۰۰ هجری شمسی (۷۲۱ میلادی) در شهر توس، خراسان (ایران امروزی) متولد شد. پدرش داروسازی شیعه مذهب بود که به دلیل مشارکت در شورش ضد اموی اعدام شد. این رویداد مسیر زندگی جابر را به سوی مطالعه نوشتههای پدر و ادامه حرفه او سوق داد .
مهاجرت علمی: برای ادامه تحصیلات به کوفه (مرکز علمی آن دوران) مهاجرت کرد و در آنجا آزمایشگاه خود را تأسیس نمود. شکوفایی علمی او ...
زندگینامه جلال آل احمد
تولد و خانواده: سید جلالالدین سادات آلاحمد در ۱۱ آذر ۱۳۰۲ در محله سیدنصرالدین تهران به دنیا آمد. او نهمین فرزند خانواده و دومین پسر پس از هفت دختر بود. پدرش سید احمد حسینی طالقانی از روحانیون سرشناس و اصالتاً اهل روستای اورازان طالقان بود. خانواده او محیطی کاملاً مذهبی داشتند و پدرش اصرار داشت جلال جانشین او در منبر و مسجد شود .
تحصیلات ابتدایی: پس از اتمام دبستان، پدرش مخالف تحصیل او در م...
زندگینامه پروین اعتصامی - بانوی شعر و ادب فارسی
پروین اعتصامی، شاعر نامدار ایرانی، از برجستهترین چهرههای ادبیات معاصر فارسی به شمار میرود که با اشعار عمیق و انسانگرایانه خود جایگاهی ماندگار در تاریخ ادبیات ایران یافته است. در این زندگینامه جامع، به بررسی ابعاد مختلف زندگی شخصی، تحصیلی، ادبی و اجتماعی این بانوی بزرگ میپردازیم.
زندگینامه فروغ فرخزاد - شاعری که مرزهای شعر و زندگی را درنوردید
فروغ فرخزاد (۱۳۱۳-۱۳۴۵) یکی از تأثیرگذارترین شاعران معاصر ایران بود که در عمر کوتاه ۳۲ ساله خود، تحولی بزرگ در ادبیات فارسی ایجاد کرد. او با اشعاری صریح، جسورانه و عمیقاً احساسی، نه تنها در شعر که در نگرش جامعه به زن هنرمند نیز انقلابی به پا کرد. این زندگینامه به بررسی فراز و نشیبهای زندگی پرتلاطم و آثار ماندگار این شاعر بزرگ میپردازد.
زندگینامه نادرشاه افشار - بنیانگذار سلسله افشاریه و احیاگر امپراتوری ایران
خاستگاه متواضع: نادرقلی (نام اولیه نادرشاه) در نوامبر ۱۶۸۸ میلادی (۲۸ مُحَرَّم ۱۱۰۰ قمری) در روستای دستجرد نزدیک ابیورد (شمال خراسان) زاده شد. خانواده او از طایفه قِرِخْلویِ ایل افشار، از طوایف ترکمان قزلباش، بودند. پدرش امامقلی چوپان، ساربان یا پوستیندوز بود و جایگاهی نظیر “کدخدای آبادی” داشت .
تجربیات سخت کودکی: در نوجوانی، پدرش کشته شد و او به همراه مادرش توسط ازبکها اسیر شد. این تجربیا...
زندگینامه اسکندر مقدونی (اسکندر کبیر)
اسکندر سوم مقدونی (۳۵۶–۳۲۳ پیش از میلاد)، مشهور به اسکندر کبیر، یکی از بزرگترین فرماندهان نظامی تاریخ و بنیانگذار امپراتوریی بود که از یونان تا هند گسترش یافت. در فرهنگ فارسی با عناوینی مانند اسکندر مقدونی، ذوالقرنین (در برخی منابع اسلامی) و خداوندگار آسیا شناخته میشود .
زندگینامه داریوش بزرگ - چهارمین شاه هخامنشی
در ادامه زندگینامهٔ داریوش یکم (داریوش بزرگ)، چهارمین شاه هخامنشی (حک. ۵۲۲ تا ۴۸۶ پ.م.) به زبان فارسی ارائه میشود:
زندگینامه خشایارشا - پنجمین شاهنشاه هخامنشی
نام و تبار:
خشایارشا از دو بخش «خشای» (فرمانروا) و «آرشا» (قهرمان مرد) تشکیل شده، به معنای «فرمانروای قهرمانان» یا «کسی که در میان شاهان پهلوان است». او پسر داریوش بزرگ و آتوسا (دختر کوروش بزرگ) بود و از سوی پدر و مادر به خاندان هخامنشی متصل میشد .
تولد و جانشینی:
در ۵۱۹ یا ۵۱۸ پ.م. زاده شد. با وجود بزرگتر بودن برادرش «ارتهبرزن»، بهدلیل اصالتِ دوگانه (نواده کوروش از سوی مادر) در ۴۸۶ پ.م....
زندگینامه مادر ترزا - قدیسه فقرا
نام و تولد: اگنس گونجا بویاجیو در ۲۶ اوت ۱۹۱۰ در اسکوپیه (پایتخت امروزی مقدونیه شمالی) در خانوادهای آلبانیایی و کاتولیک متولد شد. او کوچکترین فرزند خانواده بود و پدرش نیکولا، تاجر و فعال سیاسی بود که در ۱۹۱۹ درگذشت .
تأثیر مادر: پس از مرگ پدر، مادرش درانا با وجود فقر، به نیازمندان کمک میکرد و به اگنس آموخت: «هرگز لقمهای نخور، مگر آن را با دیگران تقسیم کنی» .
ندای معنوی: در ۱۲ سالگی، پ...
زندگینامه وینستون چرچیل
وینستون لئونارد اسپنسر چرچیل (Winston Leonard Spencer Churchill) یکی از برجستهترین سیاستمداران و رهبران قرن بیستم بریتانیا است. او نقش کلیدی در تاریخ جهان، بهویژه در طول جنگ جهانی دوم، ایفا کرد. در ادامه زندگینامه کامل او را بهصورت خلاصه و جامع ارائه میکنم:
زندگینامه مهاتما گاندی - پدر استقلال هند و پیامبر صلح
مهانداس کارامچاند گاندی در ۲ اکتبر ۱۸۶۹ در شهر ساحلی پوربندر در ایالت گجرات هند به دنیا آمد. او کوچکترین فرزند خانوادهای از طبقه وایشیا (بازرگانان و کشاورزان) بود که در نظام کاستی هند جای میگرفت. پدرش، کارامچاند گاندی، دیوان (وزیر) ایالت پوربندر بود و مادرش، پوتلیبای، زنی عمیقاً مذهبی از فرقه پرانامیهای هندو بود که آیین جین را نیز پیروی میکرد. تأثیر مادر بر گاندی عمیق بود: گیاهخواری، روزه...
زندگینامه استیون هاوکینگ - نابغهای بر فراز ویلچر
استیون ویلیام هاوکینگ در ۸ ژانویه ۱۹۴۲ (مصادف با ۳۰۰ سال پس از مرگ گالیله) در آکسفورد انگلستان به دنیا آمد. خانواده او برای در امان ماندن از بمبارانهای جنگ جهانی دوم از لندن به آکسفورد مهاجرت کرده بودند. پدرش، فرانک هاوکینگ، متخصص پزشکی گرمسیری و محقق بود و مادرش، ایزابل هاوکینگ، از معدود زنان تحصیلکرده دانشگاه آکسفورد در دهه ۱۹۳۰ بود. محیط خانوادگی پر از کتاب و بحثهای علمی، بستری ایدهآل بر...
زندگینامه چارلز داروین - پدر نظریه تکامل
چارلز رابرت داروین (۱۸۸۲–۱۸۰۹)، دانشمند انقلابی انگلیسی، با نظریه تکامل از طریق انتخاب طبیعی درک بشر از حیات را دگرگون کرد. در ادامه، مراحل زندگی، دستاوردها، و میراث ماندگار او بررسی شده است:
زندگینامه گالیله - دانشمندی که جهان را تکان داد
گالیلئو گالیله (۱۵۶۴–۱۶۴۲)، فیزیکدان، ستارهشناس و فیلسوف ایتالیایی، از چهرههای محوری انقلاب علمی بود که با کشفیات انقلابی خود در نجوم و فیزیک، بنیانهای علم مدرن را شکل داد. در زیر مهمترین جنبههای زندگی و میراث او بررسی شدهاست:
زندگینامه لویی پاستور - پدر میکروبیولوژی مدرن
لویی پاستور در ۲۷ دسامبر ۱۸۲۲ در شهر دول (Dole) در شرق فرانسه به دنیا آمد. خانواده او کاتولیک و تهیدست بودند؛ پدرش ژان ژوزف پاستور، یک دباغ سابق و سرباز بازنشسته ارتش ناپلئون بود. پاستور سومین فرزند از پنج فرزند خانواده بود. در کودکی دانشآموزی متوسط محسوب میشد، اما استعداد چشمگیری در نقاشی و طراحی داشت. پرترههای او از خانواده و دوستانش اکنون در موزه انستیتو پاستور پاریس نگهداری میشود .
زندگینامه لئوناردو داوینچی - نابغه رنسانس
تولد نامشروع: لئوناردو دی سر پیرو داوینچی در ۱۵ آوریل ۱۴۵۲ در روستای آنچیانو، نزدیک وینچی در توسکانی ایتالیا متولد شد. پدرش، سر پیرو، دفتردار ثروتمند و مادرش، کاترینا، دختر دهقانی بود که احتمالاً خدمتکار خانواده نیز بود. والدین او هرگز ازدواج نکردند .
زندگی اولیه: تا ۵ سالگی با مادرش زندگی کرد، سپس پس از ازدواج مادرش، نزد خانواده پدری (پدربزرگ، مادربزرگ و عمویش فرانچسکو) در وینچی رفت. مادر...
زندگینامه سر آیزاک نیوتن - نابغهای که جهان را متحول کرد
تولد ضعیف و رنجور: آیزاک نیوتن در ۴ ژانویه ۱۶۴۳ (مطابق تقویم قدیمی: ۲۵ دسامبر ۱۶۴۲) در روستای وولستورپ، انگلستان، نارس و با وزنی حدود ۱ کیلوگرم به دنیا آمد. پزشکان امیدی به زندهماندن او نداشتند. پدرش سه ماه پیش از تولدش درگذشته بود.
ترومای رها شدن: وقتی سه ساله بود، مادرش “هانا آیسکاف” با کشیشی ثروتمند به نام “بارناباس اسمیت” ازدواج کرد و او را نزد مادربزرگش رها کرد. این جدایی تأثیر عمیقی...
زندگینامه ماری کوری - پیشگام علم و نماد پایداری
تولد و خانواده:
ماریا سالومه اسکودوفسکا در ۷ نوامبر ۱۸۶۷ در ورشو، لهستان (تحت حکومت روسیه) به دنیا آمد. او کوچکترین فرزند از پنج فرزند خانواده بود. پدرش، ولادیسلاو اسکودوفسکی، معلم فیزیک و ریاضی، و مادرش، برونیسلاوا، مدیر مدرسه بود. خانوادهاش به دلیل فعالیتهای میهنپرستانه لهستانی، ثروت خود را از دست داده و در فقر زندگی میکردند .
تراژدیهای کودکی:
در ۷ سالگی خواهر بزرگش زوفیا را بر اثر ...
زندگینامه ارشمیدس - نابغهی یونان باستان و پدر علوم تجربی
ارشمیدس (۲۸۷–۲۱۲ ق.م.) در شهر سیراکوز (سیراکوزای کنونی در سیسیل، ایتالیا) زاده شد. پدرش فیدیاس ستارهشناس بود و خانوادهاش از اشرافزادگان نزدیک به پادشاه هیرون دوم محسوب میشدند. او برای تحصیل به اسکندریه، مرکز علمی جهان هلنیستی، سفر کرد و تحت تأثیر دانشمندانی مانند اراتوستن (مدیر کتابخانه اسکندریه) و کونون ساموسی قرار گرفت. این دوره پایهگذار تفکر تحلیلی و خلاقیتهای بعدی او شد .
زندگینامه استاد شهریار
سید محمدحسین بهجت تبریزی، متخلص به شهریار، در ۱۱ دی ۱۲۸۵ در محله چایکنار تبریز به دنیا آمد. پدرش میرآقا خشگنابی وکیل دادگستری و مادرش خانم ننه خانهدار بود. او در خانوادهای پرجمعیت با ۵ برادر و ۷ خواهر رشد کرد. دوران کودکیاش بهدلیل شیوع بیماری در تبریز، در روستای خشگناب شهرستان بستانآباد گذشت .
زندگینامه ایرج میرزا - شاعر نوگرای عصر مشروطه
ایرج میرزا در پاییز ۱۲۵۳ هجری شمسی (اکتبر ۱۸۷۴ میلادی) در تبریز به دنیا آمد. او از نوادگان فتحعلی شاه قاجار بود—پدرش غلامحسین میرزا (ملقب به صدرالشعرا و متخلص به “بهجت”) شاعر دربار مظفرالدین شاه، و پدربزرگش ملک ایرج میرزا (متخلص به “انصاف”) نیز ادیب و شاعر بودند. این پیشینه اشرافی و ادبی، زمینهساز رشد هنری او شد.
زندگینامه حکیم عمر خیام نیشابوری
تاریخ و محل تولد: غیاثالدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیام نیشابوری در ۲۸ اردیبهشت ۴۲۷ هجری شمسی (۱۸ مه ۱۰۴۸ میلادی) در نیشابور، خراسان، به دنیا آمد.
ریشهٔ لقب “خیام”: این لقب احتمالاً از حرفهٔ خیمهدوزی پدر یا اجدادش (خیمهدوز) گرفته شده است. برخی نیز معتقدند پدرش در امور دیوانی فعالیت داشته است.
زمینه مذهبی: نیشابور در آن دوران مرکز زرتشتیان بود و احتمالاً پدر خیام پیش از اسلام آوردن، ز...
زندگینامه ایمانوئل کانت - فیلسوف برجسته آلمانی
ایمانوئل کانت (۱۷۲۴–۱۸۰۴)، فیلسوف برجسته آلمانی و چهره محوری عصر روشنگری، با نظریههای انقلابی خود در معرفتشناسی، اخلاق و متافیزیک، بنیانهای فلسفه مدرن را دگرگون کرد. در ادامه، زندگینامه او به تفصیل بررسی میشود:
زندگینامه فریدریش نیچه - فیلسوفی که مرزهای اندیشه را جابهجا کرد
تولد و پیشینه خانوادگی: فریدریش ویلهلم نیچه در ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴ در روکنِ پروس (امروزه آلمان) زاده شد. تولد او مصادف با زادروز فریدریش ویلهلم چهارم، پادشاه پروس بود، و پدرش که معلم خاندان سلطنتی بود، نام پادشاه را بر او نهاد. نیچه بعداً نام میانی “ویلهلم” را حذف کرد.
تراژدیهای خانوادگی: پدرش، کشیشی لوتری، در ۱۸۴۹ بر اثر بیماری مغزی درگذشت. شش ماه بعد، برادر کوچکش لودویگ جوزف نیز فوت شد. نیچه د...
زندگینامه گئورگ ویلهلم فریدریش هگل
گئورگ ویلهلم فریدریش هگل (۱۸۳۱-۱۷۷۰)، فیلسوف برجسته آلمانی و یکی از اصلیترین چهرههای ایدئالیسم آلمانی است که تأثیر عمیقی بر فلسفه غرب گذاشت. او با توسعه دیالکتیک و مفهوم روح مطلق، نظام فلسفی جامعی ایجاد کرد که تاریخ، سیاست، دین و هنر را در بر میگیرد. هگل استاد دانشگاه برلین بود و آثاری مانند پدیدارشناسی روح و علم منطق را نوشت که تا امروز مورد بحث و تفسیر هستند. او در سن ۶۱ سالگی بر اثر بیمار...
زندگینامه پارمنیدس - فیلسوف هستیِ تغییرناپذیر
زادگاه و دوران زندگی: پارمنیدس در شهر الئا (Elea) در جنوب ایتالیای امروزی، بین سالهای ۵۱۵ تا ۵۴۰ پیش از میلاد به دنیا آمد و حدود سالهای ۴۴۶ تا ۴۷۰ پیش از میلاد درگذشت. او اشرافزاده بود و در قانونگذاری شهرش نقش فعالی داشت. همچنین به عنوان “طبیب چهارم” (لقبی مرتبط با مکتب پزشکی) شناخته میشد .
پیشینه فلسفی: اگرچه برخی کسنوفانس را بنیانگذار مکتب الئا میدانند، اما شواهد تاریخی نشان میدهد ...
زندگینامه هراکلیتوس (حدود ۵۴۰–۴۸۰ پیش از میلاد)
هراکلیتوس در اِفِسوس (شهری در ایونیا، آسیای صغیر، امروزه در ترکیه) در خانوادهای اشرافی به دنیا آمد. او احتمالاً عنوان موروثی “پادشاه-کاهن” را داشت، اما آن را به برادرش واگذار کرد. از جزئیات زندگی او اطلاعات کمی موجود است؛ بیشتر روایتها مبتنی بر تفسیرهای فلسفی یا افسانههاست. او به دلیل شخصیت گوشهگیر، بدبین به دموکراسی، و منتقد جامعه معاصرش، لقب “فیلسوف گریان” را دریافت کرد (در مقابل دموکریتوس، “...
زندگینامه تالس میلتوسی - پدر فلسفه و علم یونان
تالس (حدود ۶۲۴–۵۴۵ ق.م.) فیلسوف، ریاضیدان، و ستارهشناس یونانی، بنیانگذار مکتب فلسفی ملطی و نخستین چهره در سنت فلسفه غرب محسوب میشود. او با جایگزینی تبیینهای عقلانی به جای اساطیر، انقلابی در اندیشه بشری ایجاد کرد.
زندگینامه سقراط - بنیانگذار فلسفه اخلاق در غرب
زندگینامه سقراط (۴۷۰/۴۶۹–۳۹۹ پ.م)، فیلسوف برجسته یونانی و بنیانگذار فلسفه اخلاق در غرب، به همراه تحلیل جامعی از فلسفه، روش گفتوگویی و میراث او به شرح زیر است:
زندگینامه افلاطون - بنیانگذار فلسفه غرب
افلاطون در ۴۲۷ یا ۴۲۸ ق.م (برخی منابع ۴۲۴ ق.م) در آتن، در خانوادهای اشرافی متولد شد. نام اصلی او آریستوکلس بود، اما به دلیل هیکل تنومندش، مربی کشتیاش او را “افلاطون” (به یونانی: پلاتون، به معنای پُهناور) نامید . پدرش آریستون از نوادگان کودروس (پادشاه افسانهای آتن) و مادرش پریکتیونه از خویشاوندان سولون، قانونگذار مشهور آتنی بود . او دو برادر به نامهای آدیمانتوس و گلاوکن، و یک خواهر به نام پوتونه...
زندگینامه فیثاغورس - ریاضیدان، فیلسوف و عارف یونانی
زادگاه و خانواده: فیثاغورس (زادهٔ حدود ۵۷۰ پ.م) در جزیرهٔ ساموس یونان، در خانوادهای ثروتمند و اشرافی به دنیا آمد. پدرش «منسارخوس» تاجری از تیروس (ترکیهٔ امروزی) بود .
تحصیلات آغازین: از کودکی نزد فیلسوفانی چون فیرکیدس و آناکسیماندر دانش آموخت و نشانههای نبوغ در ریاضیات و فلسفه را بروز داد .
زندگینامه ارسطو - فیلسوفی که بنیانهای اندیشه غرب را پیریزی کرد
ارسطو در سال ۳۸۴ پیش از میلاد در شهر استاگیرا (شبهجزیره خالکیدیکه در شمال یونان) زاده شد. پدرش نیکوماخوس، پزشک دربار آمینتاس سوم (پادشاه مقدونیه و پدربزرگ اسکندر مقدونی) بود. این ارتباط، بعدها زمینهساز نزدیکی ارسطو به دربار مقدونیه شد. مادرش فایستیس نیز از خانوادهای ثروتمند بود. ارسطو در ۱۵ سالگی یتیم شد و تحت سرپرستی پروکسنوس (شوهر خواهرش) قرار گرفت که او را برای تحصیل به آتن فرستاد .
زندگینامه خواجه حافظ شیرازی
حافظ شیرازی، یکی از بزرگترین شاعران غزلسرای ایران و جهان، با نام کامل خواجه شمسالدین محمد بن بهاءالدّین محمد حافظ شیرازی، در قرن هشتم هجری در شهر شیراز متولد شد. اطلاعات دقیقی از زندگی شخصی او در دست نیست، زیرا حافظ در زمان حیاتش به شهرت چندانی نرسیده بود و بسیاری از اطلاعات موجود درباره زندگی او از طریق دیوان اشعار، روایات شفاهی و داستانهای متأخر گردآوری شده است.
زندگینامه عطار نیشابوری
زادگاه و تاریخ تولد: فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری حوالی سالهای ۵۳۷ تا ۵۴۰ هجری قمری در روستای کدکن (از توابع نیشابور قدیم، امروزه بخشی از تربت حیدریه) به دنیا آمد. اختلاف در تاریخ تولد ناشی از منابع تاریخی متفاوت است .
شرایط دوران کودکی: کودکی او با حمله غزان به خراسان (۵۴۸ ق) همزمان شد. این واقعه، همراه با قتلعام، تجاوز، و ویرانی، تأثیر عمیقی بر روان او گذاشت و بعدها در اشعارش ب...
زندگینامه سهراب سپهری - شاعرِ نقاشِ طبیعت
سهراب سپهری در ۱۵ مهر ۱۳۰۷ در شهر قم متولد شد، اما خاندان او اصالتاً اهل کاشان بودند و او کودکی خود را در باغ بزرگ اجدادی در محله دروازه عطای کاشان گذراند. پدرش اسدالله سپهری کارمند اداره پست و تلگراف و اهل هنر بود، و مادرش ماهجبین شاعر و ادیب. پدربزرگش میرزا نصرالله خان سپهری نخستین رئیس تلگرافخانه کاشان و از خاندان فرهنگی ضرابی بود. سهراب یک برادر به نام منوچهر و سه خواهر به نامهای همایوندخت...
زندگینامه توماس ادیسون - نابغه ای که جهان را روشن کرد
توماس آلوا ادیسون در ۱۱ فوریه ۱۸۴۷ در میلان، اوهایو متولد شد. او هفتمین فرزند خانواده بود. پدرش ساموئل ادیسون تاجری چندوجهی و مادرش نانسی الیوت معلم بود. در ۷ سالگی به همراه خانواده به میشیگان نقل مکان کرد.
مشکلات تحصیلی: تنها ۳ ماه در مدرسه رسمی تحصیل کرد. مدیر مدرسه او را “کودن” خطاب کرد و مادرش با خشم او را به خانه آورد و خودش آموزشش داد. ادیسون بعدها گفت: “مادرم مرا ساخت. اعتماد او باعث ...
زندگینامه ویکتور هوگو - چهرهای جاودان در ادبیات و سیاست فرانسه
تولد و خانواده:
ویکتور ماری هوگو در ۲۶ فوریه ۱۸۰۲ در بزانسون، فرانسه، به دنیا آمد. پدرش، ژوزف لئوپولد هوگو، ژنرال ارتش ناپلئون بود و مادرش، سوفی ترِبوشه، از پیروان آزادیخواهی به سبک ولتر. کودکی او با سفرهای مداوم به دلیل شغل پدری در کشورهای مختلف (از جمله اسپانیا و ایتالیا) گذشت، که تأثیر عمیقی بر دیدگاههایش گذاشت .
تحصیلات:
بخشی از تحصیلات ابتدایی را در کالج نجیبزادگان مادرید گذراند، س...
زندگینامه آبراهام لینکلن - از کلبه چوبی تا کاخ سفید
آبراهام لینکلن در ۱۲ فوریه ۱۸۰۹ در یک کلبه چوبی در مزرعه “سینکینگ اسپرینگ” نزدیک هاجنویل، کنتاکی، به دنیا آمد. خانوادهاش از مهاجران فقیر انگلیسی بودند که در قرن ۱۷ به آمریکا آمده بودند. پدرش، توماس لینکلن، کشاورز و نجار بود و مادرش، نانسی هنکس، زنی کمسواد اما مذهبی. لینکلن یک خواهر بزرگتر به نام سارا و برادری به نام توماس داشت که در کودکی درگذشت.
زندگینامه دونالد ترامپ - از امپراتوری تجاری تا کاخ سفید
تولد: دونالد جان ترامپ در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۶ در کویینز، نیویورک، در خانوادهای ثروتمند متولد شد. پدرش “فرد ترامپ” توسعهدهنده املاک و مادرش “مری آن مکلئود” مهاجری اسکاتلندی بود.
تحصیلات: پس از اخراج از دبیرستان به دلیل رفتارهای نامناسب، به آکادمی نظامی نیویورک فرستاده شد. در سال ۱۹۶۸ مدرک کارشناسی اقتصاد از دانشکده وارتون دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرد.
زندگینامه بنیامین نتانیاهو
نام کامل: بنیامین “بیبی” نتانیاهو
تاریخ تولد: ۲۱ اکتبر ۱۹۴۹ (۷۵ ساله)
محل تولد: تلآویو، اسرائیل
سمت: نخستوزیر اسرائیل (۱۹۹۶–۱۹۹۹، ۲۰۰۹–۲۰۲۱، ۲۰۲۲–اکنون)
حزب سیاسی: لیکود
لقب: “بیبی” (مخفف بنیامین، برای تمایز از پسرعمویش) .
زندگینامه صادق چوبک - پدر ناتورالیسم و رئالیسم تاریک ادبیات ایران
تولد: ۱۴ تیر ۱۲۹۵ (۱۹۱۶ میلادی) در بوشهر .
خانواده: پدرش تاجر بود، اما چوبک مسیر پدر را ادامه نداد و به ادبیات گرایش یافت .
تحصیلات:
تحصیلات ابتدایی در بوشهر و شیراز (به دلیل شیوع مالاریا به شیراز مهاجرت کرد).
دوره متوسطه در کالج آمریکایی تهران .
شغل اولیه: در سال ۱۳۱۶ به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و به تدریس پرداخت .
زندگینامه بزرگ علوی - نویسنده مبارز و پیشگام ادبیات واقعگرای ایران
تولد و خانواده: سید مجتبی آقابزرگ علوی در ۱۳ بهمن ۱۲۸۲ (برخی منابع ۱۲۸۳) در محله چالهمیدان تهران به دنیا آمد. خانوادهاش از تجار مشروطهخواه بودند؛ پدربزرگش (سید محمد صراف) نماینده نخستین دوره مجلس شورای ملی، و پدرش (سید ابوالحسن علوی) از فعالان حزب دموکرات ایران بود که علیه نفوذ انگلیس و روسیه مبارزه میکرد .
زندگینامه بنیتو موسولینی - از سوسیالیسم تا بنیانگذار فاشیسم
تولد و خانواده: بنیتو آمیلکاره آندرهآ موسولینی در ۲۹ ژوئیه ۱۸۸۳ در روستای دوویا (پره داپیو) ایتالیا زاده شد. پدرش الساندرو، آهنگر و آنارشیست تندرو، و مادرش رزا معلم مدرسه بود. این ترکیب противоречиانۀ انقلابیگری و انضباط، شخصیت او را شکل داد .
تحصیلات و خشونت: با وجود هوش بالا، رفتار خشن و ناسازگار داشت. در مدرسۀ شبانهروزی فانزا به دلیل چاقوکشی به همکلاسی اخراج شد. پس از اخذ دیپلم، به عنوا...
زندگینامه فرانسیسکو فرانکو
فرانسیسکو فرانکو باهامونده (Francisco Franco Bahamonde) یکی از مهمترین و بحثبرانگیزترین چهرههای تاریخ قرن بیستم اسپانیا است. او یک ژنرال نظامی و دیکتاتور بود که از سال ۱۹۳۹ تا زمان مرگش در ۱۹۷۵ بهعنوان رهبر اسپانیا حکومت کرد. در ادامه، زندگینامه کامل او را بهصورت جامع و ساختارمند ارائه میدهم:
زندگینامه مائو تسهتونگ - بنیانگذار چین کمونیستی
تولد و خانواده: مائو در ۲۶ دسامبر ۱۸۹۳ در روستای شاوشان، ایالت هونان، در خانوادهای نسبتاً مرفه از طبقه کشاورزان به دنیا آمد. پدرش فردی سختگیر و منظم بود، در حالی که مادرش زنی مذهبی و آرام توصیف شده است . در فرهنگ آن زمان چین، تولد پسر را به “الماس” تشبیه میکردند و پدر مائو با غرور از او بهعنوان ادامهدهنده راه دهقانی یاد میکرد .
تحصیلات و آشنایی با مارکسیسم: پس از تحصیل در مدرسه هونان...
زندگینامه صدام حسین - از کودکی تا اعدام
تولد و خانواده: صدام حسین عبدالمجید تکریتی در ۲۸ آوریل ۱۹۳۷ (۸ اردیبهشت ۱۳۱۶) در روستای العوجاء نزدیک تکریت عراق به دنیا آمد. پدرش پیش از تولد او درگذشت و مادرش با ناپدری خشن ازدواج کرد. صدام در فقر شدید و تحت آزارهای جسمی ناپدری و پدربزرگش بزرگ شد، به طوری که برای تأمین معاش به چوپانی و فروش هندوانه در ایستگاه قطار تکریت مجبور بود .
مهاجرت به بغداد: در ۱۰ سالگی به بغداد نزد داییاش، خیرالل...
زندگینامه معمر قذافی - از چادرنشینی تا دیکتاتوری ۴۲ ساله
تولد در شرایط ساده: معمر محمد عبدالسلام ابومنیار القذافی در سال ۱۹۴۲ (برخی منابع ۱۹۴۰) در روستایی به نام “جهنم” (قصر ابو هادی) نزدیک شهر سرت در خانوادهای بادیهنشین از قبیله “القذاذفه” به دنیا آمد. خانواده او چادرنشین و فقیر بودند و در بیابانهای لیبی زندگی میکردند .
تحصیلات نظامی: پس از اتمام تحصیلات ابتدایی در سبها، در ۱۹۶۱ وارد آکادمی نظامی بنغازی شد. سپس برای تکمیل آموزشهای نظامی به انگل...